कानुनी शब्दावली स्रोत
नेपाली कानुनी शब्दकोश र अदालती शब्दावली
नेपाली कानुन र अदालती अभ्यासमा प्रयोग हुने फिरादपत्र, प्रतिउत्तरपत्र, हदम्याद, नजिर, दरपीठ, म्याद र रिट निवेदन जस्ता प्राविधिक शब्दहरूको यथार्थ कानुनी अर्थ मुलुकी देवानी कार्यविधि संहिता २०७४, अदालत नियमावली तथा नेपाल कानुन शब्दकोशद्वारा निर्धारण गरिएको छ।
प्रमुख कानुनी र अदालती शब्दहरू खोज्नुहोस्
तलको बाकसमा नेपाली वा अंग्रेजी/Romanized शब्द टाइप गरेर तुरुन्त शब्दावली छान्नुहोस्।
- फिरादपत्र (Phiradpatra) Plaint
- वादीको हक-दाबी वा मर्का उल्लेख गरी कानूनी उपचार माग्न अनुसूची-१ बमोजिम अदालतमा पेश गरिने प्रारम्भिक लिखित निवेदन वा उजुरीपत्र।
- स्रोत: नेपाल कानुन शब्दकोश / दे.का.संहिता दफा ९५
- प्रतिउत्तरपत्र (Pratiuttarpatra) Written Statement
- वादीको फिरादपत्रमा उल्लिखित दाबी स्वीकार, खण्डन वा प्रतिदाबी गर्दै प्रतिवादीले २१ दिनभित्र अदालतमा पेश गर्ने लिखित जवाफ।
- स्रोत: नेपाल कानुन शब्दकोश / दे.का.संहिता दफा ११९
- हदम्याद (Hadmyad) Statutory Limitation
- मुद्दा, फिराद, उजुरी वा पुनरावेदन दायर गर्न कानूनद्वारा निश्चित गरिएको अन्तिम समयावधि।
- स्रोत: नेपाल कानुन शब्दकोश
- नजिर (Najir) Judicial Precedent
- कुनै विवादको निरोपण गर्दा सर्वोच्च अदालतले प्रतिपादन गरेको कानुनी सिद्धान्त, जुन समान प्रकृतिका पछिल्ला मुद्दामा बाध्यकारी मार्गदर्शक बन्दछ।
- स्रोत: नेपाल कानुन शब्दकोश / संविधान धारा १२८(४)
- पुनरावेदनपत्र (Punaraabedanpatra) Petition of Appeal
- तल्लो अदालत वा अधिकारीको फैसला वा आदेशमा चित्त नबुझी पुनरावलोकन/सुनुवाइका लागि माथिल्लो अदालतमा अनुसूची-२१ ढाँचामा चढाइने निवेदन।
- स्रोत: नेपाल कानुन शब्दकोश / दे.का.संहिता दफा २०५, २०८
- अदालती शुल्क (Adalati Shulka) Court Fee
- फिराद, पुनरावेदन वा पुनरावलोकन दर्ता गर्दा बिगो अनुसार (दफा ६९) वा एकमुष्ट दरमा (दफा ७०) राज्यलाई दाखिला गरिने वैधानिक शुल्क।
- स्रोत: दे.का.संहिता दफा ६७–७६
- दरपीठ (Darpith) Reasoned Endorsement / Refusal
- कुनै फिरादपत्र वा निवेदन कानूनबमोजिम दर्ता गर्न नमिल्ने भएमा सम्बन्धित अदालतका रजिस्ट्रार वा अधिकारीले कागजको पछाडि कारण खुलाई गरिदिने आदेश।
- स्रोत: सर्वोच्च अदालत नियमावली २०७४ नियम १८
- रिट निवेदन (Writ Petition) Extraordinary Constitutional Remedy
- मौलिक हक प्रचलन वा सार्वजनिक निकायको गैरकानुनी काम बदर गराउन संविधानको धारा १३३ (सर्वोच्च) वा धारा १४४ (उच्च) अन्तर्गत दायर गरिने असाधारण निवेदन।
- स्रोत: नेपालको संविधान धारा १३३ र १४४
- बन्दीप्रत्यक्षीकरण (Bandipratyakshikaran) Habeas Corpus
- गैरकानुनी रूपमा थुनामा राखिएको व्यक्तिलाई अदालतसमक्ष सशरीर उपस्थित गराउन र थुनाको वैधानिक आधार देखाउन जारी हुने असाधारण रिट आदेश।
- स्रोत: नेपाल कानुन शब्दकोश / संविधान धारा १३३
- निषेधाज्ञा (Nishedhagya) Injunction / Prohibition
- अधिकार क्षेत्र बाहिर गई वा गैरकानुनी काम गर्न लागेको कुनै निकाय वा व्यक्तिलाई त्यस्तो काम नगर्न अदालतले जारी गर्ने रोक आदेश।
- स्रोत: नेपाल कानुन शब्दकोश / दे.का.संहिता दफा ७०(१)
- म्याद (Myad) Court Summons / Notice
- मुद्दाको कारबाही सुरु भएपछि अदालतमा उपस्थित हुन वा लिखित जवाफ दिन पक्ष वा साक्षीका नाममा अदालतबाट जारी हुने औपचारिक सूचना।
- स्रोत: नेपाल कानुन शब्दकोश / दे.का.संहिता दफा ९९
- इजलास (Ijlas) Courtroom / Bench
- न्यायाधीश बसी पक्ष-विपक्षको बहस सुन्ने, प्रमाण बुझ्ने र न्यायिक आदेश वा फैसला सुनाउने अदालतको आधिकारिक कक्ष वा बेन्च।
- स्रोत: नेपाल कानुन शब्दकोश
- दफा (Dafa) Statutory Section
- संसद्बाट पारित ऐनको विषयगत क्रमिक खण्ड (जबकि संविधानको खण्डलाई 'धारा' र नियमावलीको खण्डलाई 'नियम' भनिन्छ)।
- स्रोत: नेपाल कानुन शब्दकोश
- वारिसनामा (Warisnama) Power of Attorney
- आफ्नो तर्फबाट अदालत वा अड्डामा उपस्थित भई तोकिएको कानुनी काम गर्न प्रतिनिधि (वारिस) मुकरर गरी दिइएको रीतपूर्वकको लिखत।
- स्रोत: नेपाल कानुन शब्दकोश
- तमसुक (Tamasuk) Promissory / Loan Deed
- ऋणीले साहुबाट लिएको ऋण रकम, ब्याज र फिर्ता गर्ने भाखा तथा सर्त खुलाई गरिदिएको रीतपूर्वकको कागज।
- स्रोत: नेपाल कानुन शब्दकोश
खोजिएको शब्द फेला परेन।
आधिकारिक कानुनी स्रोत र सन्दर्भहरू
- मुलुकी देवानी कार्यविधि संहिता, २०७४ — कार्यविधि तथा शुल्क शब्दावली (दफा ६७–१२७, २०५–२०८)
- नेपालको संविधान, २०७२ र सर्वोच्च अदालत नियमावली, २०७४ — धारा १२८, १३३, १४४; नियम १८
प्रायः सोधिने प्रश्न
धारा, दफा र नियमबीच के फरक छ?
नेपालको संविधानका खण्डलाई 'धारा', संसद्बाट बनेका ऐनका खण्डलाई 'दफा' र नियमावलीअन्तर्गतका खण्डलाई 'नियम' भनिन्छ।
म्याद र हदम्यादबीच के फरक छ?
हदम्याद भन्नाले मुद्दा वा पुनरावेदन सुरुमै दर्ता गर्न पाउने कानुनी समयसीमा हो, भने म्याद भन्नाले मुद्दा दर्ता भइसकेपछि अदालतले जवाफ दिन वा हाजिर हुन पठाउने औपचारिक सूचना र समयावधि हो।

७४० ऐन र १०,५५४ नजिरमा कानुनी शब्दावली सहित खोज्नुहोस्:
