प्रचलित नेपाल कानुन · ACT
विनिमेय अधिकारपत्र ऐन २०३४
प्रस्तावना सार (Preamble Overview)
The **Negotiable Instruments Act, 2034 (विनिमेय अधिकारपत्र ऐन, २०३४)**, enacted on *Mangsir* 18, 2034, is a crucial piece of legislation categorized under *Mudra, Bankings, Bima, Bittiya Sanstha tatha Dhitopatra* (मुद्रा, बैङ्किङ्ग, बीमा, वित्तीय संस्था तथा धितोपत्र), designed to regulate negotiable instruments in Nepal. This Act primarily focuses on defining and governing the use of instruments such as bills of exchange (विनिमेयपत्र), promissory notes (प्रतिज्ञापत्र), and checks (चेक), setting out the legal framework for their issuance, transfer, and enforcement. The Act outlines the rights (अधिकार) and duties (कर्तव्य) of parties involved, including drawers (ड्रअर), drawees (ड्रयी), and holders (धारक), while prescribing rules for presentment (प्रस्तुतीकरण), acceptance, and payment. It establishes detailed procedures (प्रक्रिया) for handling dishonored instruments, specifying notificati…
ऐनको संक्षिप्त विवरण
| कानुनको नाम | विनिमेय अधिकारपत्र ऐन २०३४ |
|---|---|
| ऐन नं. | २०३४ |
| प्रकार | ACT |
| कुल दफा तथा खण्ड संख्या | ११८ |
दफा र परिच्छेदको विषयसूची (Table of Contents)
- १ — संक्षिप्त नाम, विस्तार र प्रारम्भ
- २ — परिभाषा
- विनिमेय अधिकारपत्र, त्यसका पक्ष र निजको हक र दायित्व
- ३ — अस्पष्ट विनिमेय अधिकारपत्र
- ४ — धारकको अधिकार
- ५ — भुक्तानी मिति नलेखिएको विनिमेय अधिकारपत्र
- ६ — अङ्क तथा अक्षरमा फरक
- ७ — थप म्याद
- ८ — निश्चित अवधि पछिको भुक्तानी
- ९ — भुक्तानी मितिको हिसाब
- १० — भुक्तानी मिति सार्वजनिक बिदाको दिन परेमा
- ११ — पक्षको योग्यता
- १२ — अभिकर्ता
- १३ — अभिकर्ताको दायित्व
- १४ — हकवालको दायित्व
- १५ — ड्रअरको दायित्व
- १६ — चेक भुक्तानी दिने बैङ्कको दायित्व
- १७ — प्रतिज्ञापत्र लेखिदिने वा विनिमेयपत्र स्वीकार गर्ने व्यक्तिको दायित्व
- १८ — विनिमेयपत्र स्वीकार गर्न सक्ने व्यक्ति
- १९ — दरपीठ गर्ने व्यक्तिको दायित्व
- २० — रीतपूर्वकको धारक प्रति पूर्व पक्षहरूको दायित्व
- २१ — मुख्य ऋणी सरह हुने
- २२ — प्रत्येक पछिल्लो पक्षको निमित्त पूर्वपक्ष मुख्य ऋणी सरह हुने
- २३ — जमानीको दायित्व
- २४ — दरपीठ गर्ने व्यक्ति दायित्वबाट हुक्त हुने
- २५ — उत्तरदायी हुन कर लाग्ने
- २६ — प्रतिफल बिनाको विनिमेय अधिकारपत्र
- २७ — अर्को प्रति दिनुपर्ने
- २८ — हस्तान्तरण
- २९ — हस्तान्तरणद्वारा विनिमेय
- ३० — दरपीठको असर
- ३१ — दरपीठ परिवर्तन
- ३२ — दरपीठ गर्न प्रतिबन्ध लगाउन सकिने
- ३३ — रीतपूर्वकको धारकबाट हक प्राप्त गर्ने धारक
- ३४ — दरपीठ वा विनिमेय गर्न सकिने
- ३५ — दायित्व नरहने गरी दरपीठ गर्न सक्ने
- ३६ — आंशिक रकमको दरपीठ
- ३७ — हकवालाद्वारा विनिमेय
- ३८ — गैरकानूनी तवरबाट प्राप्त विनिमेय अधिकारपत्र
- ३९ — भुक्तानी मिति नाघेको वा अनादर गरिएको विनिमेय अधिकारपत्र
- प्रस्तुतीकरण
- ४० — स्वीकृतिको लागि प्रस्तुतीकरण
- ४१ — ड्रयीले समय पाउने
- ४२ — प्रतिज्ञापत्रको प्रस्तुतीकरण
- ४३ — भुक्तानीको लागि प्रस्तुतीकरण
- ४४ — निर्दिष्ट स्थानमा भुक्तानी हुने विनिमेय अधिकारपत्र
- ४५ — भुक्तानी दिने स्थान नलेखिएको विनिमेय अधिकारपत्र
- ४६ — बसोबास गर्ने वा कारोबार गर्ने स्थान निश्चित नभएमा
- ४७ — ड्रअरमाथि दाबी गर्नुपर्दा चेक प्रस्तुत गर्नुपर्ने
- ४८ — प्रस्तुतीकरणमा ढिलाई भएको नमानिने
- ४९ — मनासिब समयमा प्रस्तुत गर्नुपर्ने
- ५० — अभिकर्ता वा हकवाला समक्ष प्रस्तुत गर्न सकिने
- ५१ — भुक्तानीको लागि प्रस्तुत नगरे पनि हुने अवस्था
- ५२ — लापरवाही वा गल्ती भएमा क्षतिपूर्ति दिनुपर्ने
- भुक्तानी व्याज र दायित्वबाट मुक्ति
- ५३ — भुक्तानी
- ५४ — व्याज
- ५५ — भुक्तानी पाएपछि विनिमेय अधिकारपत्र हस्तान्तरण गर्नुपर्ने
- ५६ — दायित्वबाट मुक्त हुने अवस्था
- ५७ — भुक्तानी दिनेलाई थप समय दिएमा दायित्वबाट मुक्ति
- ५८ — "लिई आउने वा अह्राएको" व्यक्तिलाई भुक्तानी दिनुपर्ने चेकको दायित्वबाट मुक्ति
- ५९ — ड्राफ्ट भुक्तानी गर्ने दायित्वबाट मुक्ति
- ६० — शर्त सहितको स्वीकृति
- ६१ — विनिमेय अधिकारपत्रमा थपघट वा केरमेट
- ६२ — केरमेट वा थप घट नदेखिने विनिमेय अधिकारपत्रको भुक्तानी
- ६३ — सबै पक्ष दायित्वबाट मुक्त हुने
- अनादरको सूचना
- ६४ — अस्वीकृतिद्वारा अनादर
- ६५ — भुक्तानी दिन इन्कार गरी गरिएको अनादर
- ६६ — अनादरको सूचना
- ६७ — अनादरको सूचना दिने तरिका
- ६८ — अभिकर्ताले अनादरको सूचना गर्न पाउने समय
- ६९ — सूचित गरिएको व्यक्तिको मृत्यु भएमा
- ७० — अनादरको सूचना दिननपर्ने अवस्था
- ७१ — अनादर भएको व्यहोरा नोटरी पब्लिकद्वारा जनाउन लगाउन (नोट गराउन) सकिने
- ७२ — अनादर भएको व्यहोरा प्रमिाणत गराई लिन सकिने
- ७३ — थप सुरक्षण मागेको व्यहोरा प्रमाणित गराई लिन सकिने
- ७४ — प्रमाणित गराउँदा समावेश हुनुपर्ने कुराहरू
- ७५ — प्रमाणित गराईएको सूचना
- ७६ — अस्वीकार गरी अनादर गरेमा भुक्तानी नदिएको भनी प्रमाणित गराई लिन सक्ने
- ७७ — विदेशी विनिमेयपत्र प्रमाणित गराइ लिनुपर्ने
- मनासिव समय सम्बन्धमा
- ७८ — मनासिब समयको निर्धारण
- ७९ — अनादरको सूचनाको हकमा मनासिब समयको निर्धारण
- ८० — पूर्व पक्षलाई उत्तरदायी बनाउन सूचना दिनुपर्ने मनासिब समय
- रेखाङ्कित चेक
- ८१ — साधारण रेखाङ्कित चेक
- ८२ — विशेष रेखाङ्कित चेक
- ८३ — निष्कासन पछिको रेखाङ्कन
- ८४ — रेखाङ्कित चेकको भुक्तानी
- ८५ — खातामा मात्र (एकाउण्ट पेयी) भन्ने उल्लेख भएको चेकको भुक्तानी
- ८६ — एक पटकभन्दा बढी विशेष रेखाङ्कन भएको चेकको भुक्तानी
- ८७ — रेखाङ्कित चेकको रीतपूर्वकको भुक्तानी
- ८८ — रेखाङ्कित चेकको बेरीतपूर्वकको भुक्तानी
- ८९ — “विनिमेय गर्न नसकिने” (नट् नेगोसिएबल) भन्ने उल्लेख भएको चेक
- ९० — चेकको भुक्तानी प्राप्त गरिदिने बैङ्क उत्तरदायी नहुने
- ९१ — यो परिच्छेदको व्यवस्था ड्राफ्टको हकमा पनि लागू हुने
- विविध
- ९२ — सम्मानको खातिर स्वीकृति
- ९३ — सम्मानको खातिर स्वीकार गर्ने तरिका
- ९४ — सम्मानको खातिर स्वीकार गर्नेको दायित्व
- ९५ — सम्मानको खातिर भुक्तानी दिन सकिने
- ९६ — वैकल्पिक ड्रयीले अनादर नगरेसम्म अनादर नमानिने
- ९७ — प्रमाणित नगराइएको भएपनि स्वीकृति र भुक्तानी हुन सकिने
- ९८ — विनिमेयपत्र विभिन्न प्रतिहरूमा खिच्न सक्ने
- ९९ — विदेशी विनिमेय अधिकारपत्र सम्बन्धी व्यवस्था
- १०० — भुक्तानी हुने मुलुकको कानून बमोजिम हुने अवस्था
- १०१ — विदेशमा (लेखिएको वा खिचिएको) विनिमेय अधिकारपत्रको वैधता
- १०२ — विदेशी कानून नेपाल कानून सरह मान्य हुने अवस्था
- १०३ — प्रमाणसम्बन्धी विशेष व्यवस्था
- १०४ — रीतपूर्वकको थिएन भनी भन्न नपाउने अवस्था
- १०५ — सहीछाप वा करार गर्ने योग्य थिएन भनी भन्न नपाउने अवस्था
- १०६ — नोटरी पब्लिकको नियुक्ति
- १०६क — नोटरी पब्लिक सम्बन्धी व्यवस्था
- १०६ख — नोटरी पब्लिकलाई हटाउने
- १०७ — क्षतिपूर्ति निर्धारण
- १०८ — हद म्याद
- १०९ — नियम बनाउने अधिकार

यस ऐनका सम्पूर्ण दफा, उपदफा, संशोधन टिप्पणी र सम्बद्ध ने.का.प. नजिर Hello Wokil भित्र खोज्नुहोस्।
